Familiewoning in de tuin: de nieuwe regels vanaf 1 januari 2027

Ouders en kinderen dichtbij, elk met een eigen voordeur

Naar verwachting mag je vanaf 1 januari 2027 zonder omgevingsvergunning een woning in je achtertuin plaatsen voor je ouders of kinderen, ook als er geen zorg nodig is. Voor een mantelzorgwoning vervalt de mantelzorgverklaring. Hieronder lees je wat er bekend is, wat nog niet vaststaat en hoe je je nu al voorbereidt.

Voor familie in de eerste graad: ouders, kinderen en pleegkinderen
Op het achtererf, binnen een maximale oppervlakte die afhangt van je perceel
Geen mantelzorgverklaring en geen melding bij de gemeente

Plan een gratis adviesgesprek

Stand van zaken op 10 november 2026

De Wet versterking regie volkshuisvesting geldt sinds 1 juli 2026. De regels voor de familiewoning staan niet in die wet zelf, maar in het Besluit versterking regie volkshuisvesting. Dat besluit treedt naar verwachting op 1 januari 2027 in werking, maar is nog niet gepubliceerd. Eind oktober had de Raad van State kritiek op de betaalbaarheidseisen in hetzelfde besluit. De datum en details kunnen dus nog veranderen. We werken deze pagina bij zodra het besluit definitief is.

Wat verandert er per 1 januari 2027?

Tot nu toe regelt elke gemeente zelf of je een woning in de tuin mag zetten. Met het nieuwe besluit komt er weer één landelijke regeling, en die wordt uitgebreid naar familie.

	Tot 1 januari 2027	Naar verwachting vanaf 1 januari 2027
Woning voor familie zonder zorgvraag	Meestal een omgevingsvergunning nodig	Vergunningvrij op het achtererf, voor familie in de eerste graad
Mantelzorgwoning	Vaak vergunningvrij, met een verklaring over de zorgbehoefte	Vergunningvrij, zonder mantelzorgverklaring
Waar de regels staan	Per gemeente, in het omgevingsplan	Landelijk, in het Besluit bouwwerken leefomgeving
Melding bij de gemeente	Verschilt per gemeente	Niet nodig
Meer dan één woning	Verschilt per gemeente	Toegestaan, binnen de totale oppervlakte

Wie mag er in een familiewoning wonen?

De regeling is bedoeld voor familieleden in de eerste graad van iemand die in het hoofdhuis woont. Volgens het ministerie van Volkshuisvesting gaat het om:

ouders en kinderen, ook adoptieouders en adoptiekinderen;
pleegkinderen van de bewoner van het hoofdhuis;
mantelzorgers en mensen die mantelzorg krijgen, zoals nu al.

Het ministerie noemt twee situaties als voorbeeld. Ouders en kinderen die alvast dicht bij elkaar willen wonen, voordat er zorg nodig is. En volwassen kinderen die door de krapte op de woningmarkt nog thuis wonen en zo een eigen woning op het erf krijgen.

Grootouders, kleinkinderen, broers en zussen zijn geen familie in de eerste graad. Of bijvoorbeeld schoonouders meetellen, wordt duidelijk uit de toelichting bij het definitieve besluit.

Aan welke voorwaarden moet de woning voldoen?

De voorwaarden lijken op de landelijke mantelzorgregeling die tot 2024 gold. Volgens de uitleg van het ministerie:

De woning staat op het achtererf. In de voortuin mag je hem niet vergunningvrij plaatsen.
De bouwhoogte is maximaal 5 meter. Boven 3 meter moet de woning een schuin dak hebben.
De oppervlakte is begrensd en hangt af van de grootte van het bebouwingsgebied (zie de tabel).
De woning voldoet aan de bouwtechnische eisen uit het Besluit bouwwerken leefomgeving, bijvoorbeeld voor brandveiligheid.
Bij een monument of in een beschermd stads- of dorpsgezicht kunnen andere regels gelden.

Hoeveel oppervlakte mag je bebouwen?

Bebouwingsgebied	Maximale oppervlakte
Tot en met 100 m²	50% van het bebouwingsgebied
100 tot en met 300 m²	50 m² plus 20% van het deel boven 100 m²
Meer dan 300 m²	90 m² plus 10% van het deel boven 300 m², tot maximaal 150 m²

Het bebouwingsgebied is grofweg het deel van je achtererf waarop je mag bouwen. Bestaande bijgebouwen, zoals een schuur of garage, tellen naar verwachting mee. Meet het daarom goed op.

Rekenvoorbeeld. Is je bebouwingsgebied 200 m², dan is de grens 50 m² plus 20% van 100 m², dus 70 m². Staat er al een schuur van 15 m², dan blijft er 55 m² over. Een chalet van 11 bij 3,70 meter (ongeveer 41 m²) past dan binnen de grens.

Vergunningvrij is niet regelvrij

Ook zonder vergunning moet de woning aan de regels voldoen, en de gemeente kan dat achteraf controleren. Let daarnaast op zaken die buiten de bouwregels vallen:

de aansluiting op water, riolering en stroom;
de inschrijving op het adres en of de woning een eigen huisnummer krijgt;
mogelijke gevolgen voor toeslagen of een uitkering, bijvoorbeeld door de kostendelersnorm;
woon je in een huurhuis, dan heb je toestemming van de verhuurder nodig.

Vraag deze punten na bij je gemeente en, voor toeslagen en uitkeringen, bij de instantie die ze uitbetaalt.

Wat kun je nu al doen?

Tot het besluit ingaat, gelden de huidige regels van je gemeente. Is er nu al zorg nodig, dan is een mantelzorgwoning vaak al vergunningvrij. Lees daarover meer op de pagina mantelzorgwoning vergunningvrij. Voor een familiewoning zonder zorgvraag kun je je alvast voorbereiden:

Meet je achtererf op, en de bijgebouwen die er al staan.
Bekijk in Regels op de kaart van het Omgevingsloket wat er voor jouw perceel geldt, bijvoorbeeld of het een monument is.
Kijk of een woning je tuin in kan: de toegangsweg, een poort, bomen en de ondergrond.
Bespreek de plannen met je familie en je buren.
Oriënteer je op een woning, zodat je klaar bent als de regels ingaan.

Welke woning past als familiewoning?

Een chalet of lodge is verplaatsbaar. Verandert de situatie, bijvoorbeeld omdat je kind later verhuist, dan kun je de woning verkopen of laten verplaatsen. Overson koopt ook in. Op ons showterrein in Apeldoorn staan nieuwe en gebruikte woningen die direct beschikbaar zijn. In een adviesgesprek kijken we mee naar de maten van je erf en welke woning daar past, en we zijn eerlijk over wat nog niet vaststaat in de regels.

Plan een gratis adviesgesprek

Veelgestelde vragen over de familiewoning

Vanaf wanneer mag ik een familiewoning in mijn tuin zetten?

Naar verwachting vanaf 1 januari 2027, als het Besluit versterking regie volkshuisvesting in werking treedt. Het besluit is nog niet gepubliceerd. Tot die tijd gelden de regels van je gemeente.

Mag mijn volwassen kind in een woning in mijn tuin wonen?

Onder de nieuwe regels wel, als de woning op het achtererf staat en binnen de toegestane oppervlakte blijft. Tot het besluit ingaat, is daar meestal een omgevingsvergunning voor nodig.

Is een mantelzorgverklaring nog nodig?

Volgens het ministerie niet meer. Bij gerede twijfel mag de gemeente wel informatie opvragen over de mantelzorgrelatie.

Moet ik de familiewoning melden bij de gemeente?

Nee, er komt geen meldingsplicht. De woning moet wel aan de bouwregels voldoen, en de gemeente kan dat controleren.

Hoe groot mag een familiewoning zijn?

Dat hangt af van je bebouwingsgebied en van de bijgebouwen die er al staan. Bij een groot perceel loopt de grens op tot maximaal 150 m². De bouwhoogte is maximaal 5 meter.

Wat gebeurt er met de woning als mijn familielid er niet meer woont?

Dat wordt in het besluit uitgewerkt. Onder de oude mantelzorgregeling mocht de woning na afloop van de zorg niet meer als aparte woning worden gebruikt. Een verplaatsbare woning kun je dan verkopen, laten verplaatsen of aan ons aanbieden via de inkoopservice.

Kan een chalet of tiny house een familiewoning zijn?

In principe wel. De regels gaan over de plek, de maten en de bouwtechnische eisen, niet over het type woning. We bekijken graag met je of een woning uit ons aanbod daaraan voldoet.