Omgevingsplan lezen: zo zie je wat er op een perceel mag

Een omgevingsplan is het plan van de gemeente waarin staat wat er op elke plek in de gemeente mag: wat je mag bouwen en waarvoor je de grond en gebouwen mag gebruiken. Sinds 1 januari 2024 heeft elke gemeente er één. Je leest het omgevingsplan online via Regels op de kaart in het Omgevingsloket, door een adres of perceel te kiezen.

Wie een chalet of stacaravan wil plaatsen, of wil weten of wonen op een park mag, komt vroeg of laat bij het omgevingsplan uit. Hieronder lees je hoe het is opgebouwd en hoe je het stap voor stap leest.

Wat een omgevingsplan is

Het omgevingsplan hoort bij de Omgevingswet, die op 1 januari 2024 in werking trad. Het vervangt de bestemmingsplannen van vroeger. Waar je eerder per gebied een los bestemmingsplan had, heeft elke gemeente nu één omgevingsplan voor haar hele grondgebied.

Volgens het Informatiepunt Leefomgeving (IPLO) bestaat het omgevingsplan voorlopig uit twee delen:

• Het tijdelijke deel. Daarin staan onder meer de oude bestemmingsplannen, die bij de invoering automatisch onderdeel werden van het omgevingsplan.
• Het nieuwe deel. Daarin zet de gemeente stap voor stap nieuwe regels, volgens de opbouw van de Omgevingswet.

Gemeenten hebben tot 1 januari 2032 de tijd om de oude bestemmingsplannen om te zetten naar het nieuwe deel. Tot die tijd kom je bij veel percelen dus nog gewoon een bestemmingsplan tegen.

Houten chalet10,30 × 3,70 m, € 8.950

Waar je het omgevingsplan vindt

Je vindt het omgevingsplan in het Omgevingsloket, onder Regels op de kaart. Daar zie je zowel de nieuwe omgevingsdocumenten als de oude bestemmingsplannen die nog gelden.

Je zoekt op adres, op perceel of door een punt op de kaart aan te klikken. Je kan ook kaartlagen aanzetten, zoals de kadastrale kaart. Dan zie je precies waar de grens van een perceel ligt.

Naast de regels van de gemeente toont Regels op de kaart ook regels van de provincie en het waterschap. Die kunnen ook gelden voor jouw plek, bijvoorbeeld in een natuurgebied.

Omgevingsplan lezen in zeven stappen

1. Ga naar Regels op de kaart in het Omgevingsloket en vul het adres in. Heeft de plek geen adres, klik dan het perceel aan op de kaart.
2. Kies het omgevingsplan van de gemeente. Kijk of er voor deze plek een oud bestemmingsplan uit het tijdelijke deel geldt, of regels uit het nieuwe deel.
3. Kijk welke functie of bestemming de plek heeft, zoals Wonen, Recreatie, Agrarisch of Natuur.
4. Lees de regels die bij die functie horen. Die staan in de planregels, niet op de kaart zelf.
5. Zoek de bouwregels op: waar mag gebouwd worden, hoe groot en hoe hoog.
6. Zoek de gebruiksregels op. Daar staat bijvoorbeeld of permanente bewoning is uitgesloten.
7. Kijk of er ontwerpversies of wijzigingen in voorbereiding zijn. Die kunnen de regels binnenkort veranderen.

Lees altijd de planregels, niet alleen de kaart. Een vlak met de bestemming Recreatie zegt nog niet of je er een chalet mag plaatsen, hoe groot hij mag zijn en of je er het hele jaar mag verblijven. Dat staat in de tekst van de regels.

De begrippen die je tegenkomt

Een omgevingsplan gebruikt vaste termen. Deze kom je het vaakst tegen:

In het nieuwe deel van het omgevingsplan heten dingen soms anders dan in een oud bestemmingsplan. Het idee is hetzelfde: een plek krijgt een functie, en bij die functie horen regels voor bouwen en gebruik.

Waar je op let bij een chalet of stacaravan

Voor wie een chalet of stacaravan zoekt, zijn vooral deze vragen belangrijk:

• Mag er gewoond worden? Bij de functie Recreatie is permanente bewoning meestal uitgesloten. Bij de functie Wonen mag wonen wel, maar dan gelden er ook bouwregels.
• Mag er een verplaatsbare woning staan? Sommige plannen noemen stacaravans, chalets of recreatiewoningen apart, met eigen maten.
• Hoe groot mag hij zijn? Kijk naar de maximale oppervlakte, goothoogte en bouwhoogte.
• Welke afstanden gelden? Denk aan de afstand tot de perceelgrens, de weg en andere woningen.

Wil je een chalet bij je eigen huis plaatsen, dan spelen er ook landelijke regels voor vergunningvrij bouwen. Die staan niet in het omgevingsplan zelf. Hoe dat werkt, lees je in de blog mag je een chalet op eigen grond plaatsen. Voor mantelzorg gelden eigen regels, die je vindt op de pagina mantelzorgwoning vergunningvrij plaatsen.

Delta Santana7,20 × 3,10 m, € 5.950

Als het omgevingsplan niet duidelijk is

Een omgevingsplan is een juridisch document. Het is niet altijd makkelijk te lezen. Kom je er niet uit, dan heb je deze mogelijkheden:

1. Doe de Vergunningcheck in het Omgevingsloket. Die laat zien of je voor een bepaalde activiteit een vergunning nodig hebt.
2. Dien via het Omgevingsloket een conceptverzoek in. Dan beoordeelt de gemeente je plan voordat je een echte aanvraag doet.
3. Neem contact op met de gemeente en vraag of iemand de regels voor dat perceel met je doorloopt.
4. Vraag de uitkomst altijd schriftelijk. Dan heb je iets in handen als je gaat kopen of huren.

Past je plan niet in het omgevingsplan, dan kan de gemeente soms met een vergunning afwijken. Dat is maatwerk en de gemeente mag weigeren. Dat geldt ook voor wonen op een recreatiepark. Wat er landelijk speelt voor huidige bewoners, lees je in de blog over de nieuwe regel voor recreatieparken.

Weet je wat er op de plek mag, dan kan je ook de kosten beter inschatten. Welke posten daarbij horen als je op een park woont, lees je in de blog wat kost wonen op een vakantiepark. En mag er het hele jaar gewoond worden? Dan moet ook de woning daarvoor geschikt zijn. Dat lees je in de blog chalet voor permanente bewoning.

Wil je het hele jaar in een chalet wonen, dan kijk je naar de plek en de woning samen. Op de pagina chalet permanent bewonen lees je hoe je dat aanpakt. Heb je de regels voor je plek gevonden, plan dan een adviesgesprek. Neem de maten en eisen uit het omgevingsplan mee, dan kijken we samen welke woning past.

Veelgestelde vragen

Wat is het verschil tussen een omgevingsplan en een bestemmingsplan?

Het bestemmingsplan hoort bij de oude wetgeving. Sinds 1 januari 2024 heeft elke gemeente één omgevingsplan. De oude bestemmingsplannen zijn daar voorlopig onderdeel van, in het tijdelijke deel.

Waar kan ik het omgevingsplan van mijn gemeente inzien?

In het Omgevingsloket, onder Regels op de kaart. Daar zoek je op adres of perceel en zie je welke regels er gelden.

Kan ik zien welke regels er vroeger golden?

Ja. In Regels op de kaart kan je een datum in het verleden kiezen. Dat werkt voor regels vanaf 1 januari 2024.

Is de toelichting bij het omgevingsplan bindend?

De regels zijn bindend. De toelichting legt uit waarom de gemeente voor die regels heeft gekozen. Bij twijfel vraag je de gemeente hoe een regel moet worden gelezen.

Staat in het omgevingsplan of ik permanent op een park mag wonen?

Meestal wel, in de gebruiksregels bij de functie of bestemming. Staat het er niet duidelijk, vraag het dan schriftelijk na bij de gemeente.

Bekijk ons aanbod